De Cubaanse muziek is opgebouwd op percussie. De buitengewone dichtheid en verscheidenheid van de Cubaanse ritmische cultuur weerspiegelt de ontmoeting van West- en Centraal-Afrikaanse trommeltradities met Spaanse, Haïtiaanse en creolose muzikale praktijken over vier eeuwen. De onderstaande instrumenten vormen het kernpercussieve vocabulaire dat te horen is in Son, Rumba, Timba, Danzón en hun nakomelingen. Meer ›
- Batá
De batá-trommels zijn een set van drie dubbelzijdige, zandlopervormige trommels die centraal staan in de Yoruba-religieuze traditie en de Afro-Cubaanse sacrale muziek (Lucumí / Santería).
- Clave
De claves: twee stokjes van hardhout waarmee het claveritme wordt gespeeld. Hoe ze gemaakt zijn, hoe je ze vasthoudt (hembra en macho) en waar ze vandaan komen.
- Bongo
De bongo is een paar kleine, open trommels die met vingers en handpalmen worden bespeeld. Het instrument is afkomstig uit het oosten van Cuba en werd een van de bepalende percussiestemmen van son en timba.
- Güiro
De güiro is een getande kalebas die met een stokje of vork wordt bestreken om een raspend, ritmisch geluid te produceren. Het is een vast onderdeel van charanga-orkesten en staat centraal in danzón, cha-cha-chá, son en salsa.
- Caja china
De caja china (woodblock) en zijn plastic opvolger, de jamblock: van de rumba en de son tot de opstelling van timbales en drumstel in songo en timba.
- Cajón
De cajón de rumba: houten kisten uit de havens van Havana en Matanzas, waarop de eerste rumba werd gespeeld, voorlopers van de tumbadora en de quinto.
- Koebel
De campana (koebel) is de metalen bel van de Cubaanse dansmuziek, bespeeld door de bongocero of de timbalero. In timba en songo is hij meer dan een ritme: hij laat dansers horen hoeveel energie de muziek vraagt.
- Catá
De catá of guagua: een houten cilinder uit Oost-Cuba, met stokjes bespeeld, die het hoofdritme geeft in de tumba francesa en samen met de claves de clave neerzet in de rumba.
- Chekeré
De chekeré (aggüe): een kalebas met een net van kralen of zaden, van Yoruba-oorsprong, in Cuba bespeeld in een trio bij de toque de güiro en als pulsgever in rumba en conga.
- Conga
De conga (ook wel tumbadora genoemd) is de primaire handtrommel van de Cubaanse muziek en de ritmische ruggengraat van timba, son, rumba en salsa.
- Guayo
De guayo is een metalen rasp die wordt gebruikt in de Cubaanse folk- en populaire muziek, en wordt het meest geassocieerd met changüí en de vroege son uit de regio Guantánamo in het oosten van Cuba.
- Maracas
Maracas zijn een paar rammelaars — oorspronkelijk uitgeholde kalebassen gevuld met zaden — die teruggaan op de Taíno, de oorspronkelijke bewoners van het Caribisch gebied. In de Cubaanse muziek geven ze ritme en textuur in plaats van melodie, vooral in de son, waar ze vaak door een van de zangers worden bespeeld.
- Marímbula
De marímbula is een Afro-Cubaans basinstrument afgeleid van Afrikaanse lamellofonen (duimpiano's). Het zorgde voor de basstem in vroege son-ensembles voordat het werd vervangen door de contrabas.
- Timbales
De timbales (pailas criollas) zijn een paar ondiepe trommels met metalen behuizing, op een standaard gemonteerd en bespeeld met houten stokken. Ze zijn de ritmische motor van charanga-orkesten en spelen een cruciale rol in timba.
- Timpani (Keteltrommel)
De timpani (keteltrommel) speelden een fundamentele rol in de Cubaanse muziekgeschiedenis als de oorspronkelijke toonhoogtetrommel van de 19e-eeuwse orquesta típica — voordat ze werden vervangen door de lichtere timbales.
- Drumstel
Het drumstel (batería) in Cubaanse muziek, van de songo van Los Van Van tot timba: de opstelling met timbales en bellen, en de bombo van de timba.
Snaarinstrumenten in de Cubaanse muziek beslaan een breed spectrum, van de landelijke Spaans-georiënteerde gitaartradities in het oosten van Cuba tot de geraffineerde contrabas-lijnen van de stedelijke son en de verfijnde vioolklanken van het charanga-orkest. Elk instrument heeft een specifieke historische en functionele rol. Meer ›
- Tres
De tres is een Cubaans gitaarachtig instrument met drie paren (koorsets) snaren. Het is het bepalende melodisch-ritmische instrument van son cubano en zijn vooroudergenres.
- Bas
Timba, het explosieve en ritmisch rijke genre van de Cubaanse dansmuziek, transformeerde de functie van de bas in de populaire muziek. In Timba is de bas niet zomaar fundamenteel — hij is vurig, funky en vrij.
- Viool
De viool kwam in de Cubaanse populaire muziek via de charanga, waar violen en fluit de danzón en de cha-cha-chá hun elegante klank geven. In timba is de viool geen kerninstrument, maar ze duikt nog op als klankkleur en als knipoog naar die charangatraditie.
- Gitaar
De gitaar kwam met de Spanjaarden naar Cuba. Volgens EcuRed spelen mensen uit alle lagen van de bevolking haar, in de punto, in bijna alle vormen van de son en in het lied. Uit de Spaanse gitaar groeide de tres.
- Elektrische Gitaar
De elektrische gitaar is geen vast instrument in de traditionele Cubaanse dansmuziek. Ze zat wel al in de eerste bezetting van Los Van Van (1969), en in de pilón en bij enkele charanga's speelt ze guajeos naast de piano.
- Elektrische Bas
De elektrische bas: sinds de jaren 70 het basinstrument van de Cubaanse populaire muziek. In timba een hoofdstem, vurig en vrij improviserend.
- Piano
De piano is het harmonisch en ritmisch hart van de Cubaanse populaire muziek. In timba is het een van de meest veeleisende en expressieve instrumenten van het ensemble.
- Keyboard
Keyboard en synthesizer in Cubaanse dansmuziek: van Pupy Pedroso bij Los Van Van, de eerste Cubaanse band met synthesizers, tot de klankkleuren van de timba.
Blaasinstrumenten bepalen in de Cubaanse muziek het karakter en de klankidentiteit van de grote ensembletypes. De keuze van het blaasinstrument is geen toeval — die bepaalt of een ensemble klinkt als een charanga, een conjunto, een bigband of een timbagroep. Elk instrument draagt een eigen geschiedenis en een eigen functie binnen de Cubaanse muziekcultuur. Meer ›
- Trompet
De trompet is de leidende koperstem van de son. Eind jaren 1920 werden de sonsextetten septetten door er een kornet of trompet aan toe te voegen; in de conjunto van Arsenio Rodríguez (1940) zaten er twee.
- Fluit
De fluit is de leidende stem van de charanga, van Antonio Arcaño tot Richard Egües op de houten fluit met vijf kleppen bij Orquesta Aragón. Ook in timba klinkt ze: NG La Banda werd opgericht door fluitist José Luis "El Tosco" Cortés.
- Trombones
De trombone is een belangrijke koperstem in timba. Waar de vroegere son vooral op trompetten steunde, kwamen trombones in de moderne Cubaanse dansmuziek via de charanga-bands: Juan Formell voegde in 1980 trombones toe aan Los Van Van, en Orquesta Revé deed dat rond dezelfde tijd.
- Saxofoons
De saxofoon in Cubaanse muziek: binnengekomen via de mambo-bigbands van de jaren 40 en 50. In timba geeft hij de blazerssectie glans en bereik.
- Klarinet
De klarinet in Cubaanse muziek: hét instrument van de orquesta típica en de vroege danzón, tot de charanga met fluit en violen het overnam.
- Kornet
De kornet in Cubaanse muziek: het warm klinkende koper dat in de orquesta típica van de vroege danzón de melodie speelde, tot de trompet kwam.
- Oficleïde en tuba
Oficleïde en tuba: de basblazers van de orquesta típica in de vroege danzón, die later plaatsmaakten voor de contrabas.