Cubaanse Bolero
De Cubaanse bolero is een van de grote romantische liedtradities van de wereld — langzaam, intiem en diep emotioneel. Hij heeft niets te maken met de Spaanse bolero (een snelle dans in 3/4-maat) en ontstond in Cuba als uitlaatklep voor de meest gevoelvolle liedteksten van het eiland.
Oorsprong
De Cubaanse bolero werd geboren in Santiago de Cuba in de jaren 1880. De grondlegger is Pepe Sánchez (José "Pepe" Sánchez, 1856–1918), een kleermaker en muzikant die componeerde wat algemeen wordt beschouwd als de eerste Cubaanse bolero: "Tristezas" (1883).
Sánchez ontwikkelde een langzame, tweedelige liedvorm (een A-deel en een B-deel met contrasterende stemming), beïnvloed door de Spaanse zarzuela-traditie, het Franse salonnummer en het Afro-Cubaanse harmonische gevoel. Zijn bolero's waren intiem, gezongen op gitaarbegeleiding, en doordrenkt van verlangen.
Karakter
De Cubaanse bolero is:
- Langzaam — de langzaamste van alle Cubaanse lievormen
- Harmonisch — rijke akkoordprogressies, vaak met chromatische beweging en onverwachte wendingen
- Poëtisch — de teksten zijn het centrum; bolero-teksten behoren tot de meest literaire in de populaire Cubaanse muziek
- Emotioneel — liefde, verlies, verlangen en begeerte zijn de voornaamste onderwerpen
Verspreiding over Latijns-Amerika
Vanuit Santiago de Cuba verspreidde de bolero zich in het begin van de 20e eeuw over Latijns-Amerika en werd de dominante romantische liedvorm van Mexico tot Argentinië. De Mexicaanse bolero (Agustín Lara), de Puerto Ricaanse bolero en uiteindelijk de internationale bolero-son-kruisbestuiving zijn allemaal terug te herleiden tot deze traditie.
In Cuba fuseerde de bolero met son tot de bolero-son — een iets snellere, meer ritmische versie die beter te dansen was. Deze hybride vorm werd enorm populair en is de directe voorloper van de balladachtige secties in de moderne salsa en timba.
Belangrijke artiesten
- Pepe Sánchez — grondlegger, Santiago de Cuba
- Sindo Garay — een van de grootste Cubaanse bolero-componisten; zijn melodieën behoren tot de meest duurzame in de Cubaanse muziek
- Trio Matamoros — maakten de bolero-son nationaal en internationaal populair
- Benny Moré — de grootste vertolker van de Cubaanse bolero; zijn frasering en emotionele diepte zijn weergaloos
- Ibrahim Ferrer (Buena Vista Social Club) — hield de traditie levend in het moderne tijdperk
De bolero is nooit ver weg van timba. Timba-concerten bevatten bijna altijd langzame romantische secties — ballads die putten uit de bolero-traditie. Het contrast tussen een langzaam bolero-moment en een volop energie-timba-sectie is zelf een structurele techniek: de stilte voor de explosie. De bolero begrijpen helpt je het volledige emotionele bereik van de Cubaanse populaire muziek te begrijpen.
Timba is de muziek waar deze site om draait. Ze ontstond als eigen genre eind jaren 1980 en kreeg begin jaren 1990 haar vorm — geboren in een tijd van sociale crisis, gebouwd op de hele geschiedenis van de Cubaanse muziek, en nog altijd in ontwikkeling.
Lees meer >Son is het belangrijkste genre uit de Cubaanse muziekgeschiedenis. Hij ontstond eind 19e eeuw op het platteland van Oost-Cuba, rond Santiago de Cuba, veroverde in de jaren 1920 Havana en werd de wortel waaruit mambo, salsa en timba groeiden.
Lees meer >Cuba is het grootste eiland van het Caribisch gebied en de bakermat van enkele van de invloedrijkste muziek- en danstradities ter wereld. Afrikaanse, Spaanse en Franse culturele stromen kwamen hier in eeuwen koloniale geschiedenis samen en brachten een buitengewone creatieve cultuur voort die zich over de hele wereld verspreidde.
Lees meer >Santiago de Cuba, in het uiterste oosten van het eiland, is de tweede stad van Cuba en een van de oudste — gesticht in 1515 en de eerste hoofdstad van de kolonie. Het ligt dichter bij Haïti en Jamaica dan bij Havana, is de meest Afro-Caribische stad van Cuba en de bakermat van son, trova en bolero.
Lees meer >De Buena Vista Social Club was oorspronkelijk een ledenclub in de Havanese wijk Buena Vista, in de jaren 40 en 50 actief als ontmoetingsplek voor muzikanten die son, danzón, bolero en guaracha speelden. De club sloot na de revolutie, maar werd in 1997 onsterfelijk toen Ry Cooder een groep nog levende oudere muzikanten bijeenbracht om onder dezelfde naam een album op te nemen.
Lees meer >